Wśród wielu Apokryfów Nowego Testamentu znajdujemy także Ewangelię Dzieciństwa Tomasza (nie mylić z Ewangelią Tomasza, która jest inną księgą). Jest to dzieło szczególne ponieważ, próbuje w naturalny sposób uzupełnić to czego nie wiemy na temat Jezusa. Jak słusznie zauważa Łukasz Wybrańczyk z kanału „Śmiem Wątpić” w życiorysie Jezusa pomiędzy narodzinami a Jego publiczną działalnością jest spora luka.
Dlatego też, wielu próbowało tę lukę uzupełnić. Mamy także inne Ewangelie o dzieciństwie Jezusa: Ewangelia Pseudo-Mateusza, Ewangelia Dzieciństwa Arabska, Ewangelia Dzieciństwa Łacińska, Ewangelia Dzieciństwa Ormiańska, historia dzieciństwa Jezusa będąca inną Ewangelią Tomasza, opowiadania o dzieciństwie Jezusa (gnostycka), Protoewangelia Jakuba. Uzupełnianie biografii Jezusa przebiegało bardzo specyficznie. Dlaczego? Przyjrzyjmy się początkowi Ewangelii Dzieciństwa Tomasza:
PAN JEZUS LEPI PTASZKI
1. Gdy Jezus był dzieckiem, bawił się koło brodu na strumyku; sprawił, że woda wypływała z niego do kałuży, aby stać się czystą. 2. Następnie wyciągnął z naczynia miękką glinę i ukształtował z niej dwanaście ptaszków. Był to dzień szabatu i wiele dzieci bawiło się z nim. 3. Pewien Żyd ujrzał, jak on to robił wraz z dziećmi. Podszedł więc do Józefa, jego ojca, i oskarżył Jezusa w słowach: „Zrobił błoto i ukształtował z nich ptaszki w dzień szabatu, w który nie wolno tego czynić”. 4. Przyszedł Józef i zgromił Jezusa słowami: „Dlaczego w dzień szabatu robisz to, czego nie godzi się czynić?”Skoro Jezus usłyszał te słowa, klasnął w dłonie i sprawił, że ptaszki uleciały i zawołał do nich: „Nuże, latajcie i pamiętajcie o mnie, wy, które żyjecie”. I ptaszki uleciały ćwierkając. 5. Gdy faryzeusz to ujrzał, był zdziwiony i poszedł, aby opowiedzieć o tym przyjaciołom.
UKARANIE SYNA ANNASZA
1. I wtedy syn Annasza, uczonego, który znajdował się tam z Józefem, wziął brzozową gałąź, wypuścił wodę, którą Jezus zebrał i wysuszył kałużę. 2 Jezus zaś, skoro ujrzał, co się stało, rzekł do niego: „Niech twoja latorośl pozostanie bez korzenia, a twój owoc stanie się suchy, jak gałąź zerwana przez wiatr”. 3. I natychmiast dziecko uschło.
UKARANIE DZIECKA
1. Innym razem Jezus szedł ze swym ojcem i jakieś dziecko biegnąc uderzyło go w ramię. I natychmiast dziecko padło martwe. Zaś ci, którzy widzieli, co się wydarzyło, zawołali mówiąc: „Skąd jest to dziecko, bo wszystko, co mówi, natychmiast się wypełnia?” 2. A rodzice zmarłego dziecka przyszli do Józefa i rzekli do niego: „Nie możesz mieszkać z nami w tej wiosce z takim dzieckiem, albo raczej naucz je błogosławić, a nie przeklinać”.
Jak widzimy tekst ten zupełnie odbiega od nauki ewangelii kanonicznych. I dlatego też, choć zyskiwał popularność, był przez ówczesnych ekspertów krytykowany jako heretycki i gnostycki. Niektórzy chcąc „naprawić” ten utwór wykreślali problematyczne fragmenty albo je przerabiali. Dlatego dzisiaj mamy wiele wersji apokryfu. Pierwszym, który wypowiedział się krytycznie o Ewangelii Dzieciństwa Tomasza, bo ok 180 r., był chyba Ireneusz z Lyonu. Był bardzo wykształcony i zajmował się na co dzień tego typu pismami.
Ireneusz z Lyonu,Przeciw Herezjom I,20,1 (tłumaczenie Jarosława Brylowskiego):
Ponad to wszystko przytaczają oni też niezliczoną liczbę pism apokryficznych oraz takich, które sami spreparowali dla otępienia umysłów ludzi nierozumnych i takich, którzy nie znają prawdy zawartej w Piśmie Świętym. Między innymi do tych zmyślonych historyjek dołączają oni opowiadanie o Panu, że kiedy był on jeszcze dzieckiem i uczył się liter, jego nauczyciel zwrócił się do Niego: „Powiedz Alfa”, a On odrzekł: „Alfa”. Ten zaś znów polecił Mu powiedzieć: „Beta”, Pan zaś mu odpowiedział: „najpierw ty mi powiedz, co to jest Alfa, a ja ci potem powiem, co to jest Beta”. I w ten sposób wykazują oni, że tylko On sam wiedział o tym, co pozostaje nieznane, a ukrywa się pod znaczeniem litery Alfa.
Tą samą historię znajdujemy w Ewangelii Dzieciństwa Tomasza, widać więc jaki utwór ma na myśli Ireneusz z Lyonu.
Pytania kontrolne:
- Co to jest apokryf?
- Jakie znasz nazwy ksiąg apokryficznych Nowego Testamentu?
- Co to jest pismo kanoniczne?
- Dlaczego Ewangelia Dzieciństwa Tomasza nie jest ewangelią kanoniczną?
- Jakie mamy ewangelie kanoniczne?
- Co to jest herezja?
- Jak nazywa się pisarz wczesnochrześcijański, który zajmował się walką z herezjami?
- Jakie fragmenty Ewangelii Dzieciństwa Tomasza pamiętasz?
Zadanie na 6:
Opisz fabułę innego apokryfu Nowego Testamentu (min. 300 słów).
Dodatkowo:
https://youtu.be/zW7wrnlXZRE („Śmiem Wątpić”, „Mroczne Dzieciństwo Jezusa)
https://www.apologetyka.info/kosciol-katolicki/czy-may-jezus-by-grzecznym-dzieckiem-wybryki-jezusa-w-apokryficznej-ewangelii-dziecinstwa-tomasza,1441.htm (krytyczne opracowanie filmu „Mroczne Dzieciństwo Jezusa”)
https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TB/apokryfy-09.html (tekst Ewangelii Dzieciństwa Tomasza)