Ks. Marek Dziewiecki w książce „Komunikacja” zebrał popularne błędy, które popełniamy rozmawiając z innymi.
- ZAPOMINANIE O NIEPOWTARZALNOŚCI DRUGIEJ OSOBY
Człowiek, z którym rozmawiasz jest kimś innym – różni się od Ciebie. Inne historie nas ukształtowały. Mamy różne doświadczenia. Dlatego zupełnie inaczej patrzymy na świat. Inaczej rozumiemy słowa ze względu na to jak doświadczyliśmy danej rzeczywistości. By spotkać się z drugą osobą należy szanować odmienność i tajemnicę drugiej osoby. Żeby dobrze komunikować się z innym człowiekiem, należy rozumieć, że jest on inny niż ja.
Ogromną trudnością w rozmowie z drugą osobą jest próba zaakceptowania jej czasami trudnych uczuć. Nie mamy wpływu na uczucia, dlatego nie podlegają one ocenie moralnej. One po prostu są. Są jakąś informacją o naszym świecie wewnętrznym. Oznaką akceptacji drugiej osoby, jest akceptowanie jej uczuć – bez oceniania. Kocham, więc akceptuje to, że tak poczułeś.
- BŁĘDNA FORMA WYPOWIEDZI
Forma komunikowania powinna być dostosowana do relacji jaką mamy z rozmówcą. Zazwyczaj jednak stosujemy mnóstwo przemocy w komunikowaniu naszych potrzeb. Agresywna forma może tworzyć opór – nie wobec treści, ale właśnie wobec formy. Taka forma wypowiedzi może wynikać z nieumiejętności zachowania formy asertywnej. Kłótnie zazwyczaj są przykładem przekrzykiwania się w agresywnej formie. Św. Franciszek Salezy mawiał „Więcej much złapie się na kroplę miodu niż na całą beczkę octu”. Błędna forma rani – może nadwątlić relacji. Im trudniejsza rozmowa tym ważniejsza jest forma. Często nie jesteśmy świadomi przemocy, którą stosujemy w rozmowie. Często też komunikaty do nas kierowane będą kierowane w sposób niedojrzały.
Uwaga na ukrytą formę agresji tzw. agresję bierną.
- PRZESADNE SKUPIENIE SIĘ NA JEDNYM ASPEKCIE
Każdy komunikat można analizować ze względu na to co przekazuje. Na pozór może to być tylko to co mówi rozmówca, nazwijmy ten aspekt komunikatu treścią. Oprócz treści każdy komunikat mówi coś o relacji jaką mają rozmówcy. Komunikat też odsłania świat wewnętrzny mówiącego – jego emocje, pragnienia, przekonania. Często jest zawarty jakiś apel – wezwanie do zrobienia czegoś. Schulz von Thun obrazowo przedstawia tę złożoność za pomocą różnych uszu. Gdy nie potrafimy odczytać jakim uchem posługuje się teraz nasz rozmówca mogą powstać problemy ze zrozumieniem. Przykłady: pretensje są zazwyczaj oznaką zaangażowania emocjonalnego, doradzanie może być przykładem braku empatii i skupienia się tylko na „uchu rzeczowym”. Z kolei nadmierne skupienie się na uchu relacyjnym przez słuchacza może skutkować brakiem pomocy.
Umiejętność zdystansowania się od komunikatu i próba popatrzenia na jego składowe pomaga go zaakceptować. Wspomniane wcześniej trudne emocje to tylko część komunikatu, który może być trudny do wysłuchania.
- NEGATYWNE NASTAWIENIE DO ROZMÓWCY
Negatywne nastawienie do rozmówcy może być przez nas przekazywane nieświadomie bądź świadomie. Nawet gdy tego nie chcemy rozmówca może odczytać to nastawienie i wtedy porozumienie jest trudniejsze. Życzliwość rodzi życzliwość. Szacunek rodzi szacunek. Okazywanie szacunku rozmówcy jest oznaką wysokiej dojrzałości i pewności siebie. Negatywne nastawienie może być wynikiem mylenia skutków z przyczynami.
- MYLENIE PRZYCZYN I SKUTKÓW
Człowiek potrzebuje nazywać przyczyny różnych doświadczeń. Jeśli doznaje krzywdy nie potrafi zatrzymać się na samym spostrzeżeniu krzywdy, ale może dążyć do znalezienia krzywdziciela. Niestety z samej obserwacji sytuacji nie możemy wnioskować o intencji innego człowieka. To, że mnie coś bolą słowa, które ktoś wypowiedział, nie oznacza, że ktoś chciałby mnie skrzywdzić. Innymi słowy, aby interpretować intencję rozmówcy należy zapytać go o to, błędem jest poleganie tylko na własnych osądach. W przeciwnym razie źle określimy przyczynę czyjegoś zachowania.
Zdarza się, że nie widzimy też źródeł zachowań rozmówcy w nas samych.
Istnieje zbadana dobrze tendencja, by słabości innych przypisywać ich stałym wadom. Jednocześnie nasze słabości przypisujemy okolicznościom.
- USTALANIE WINNEGO
Ustalanie winy może być naznaczone naszą subiektywnością. Nie prowadzi też do oczyszczenia sytuacji. Zazwyczaj po prostu prowadzi do eskalacji konfliktu. Przyczyny konfliktu rzadko leżą tylko po jednej stronie. Lepiej skupić się na rozwiązaniach
Wina to nie to samo co przyczyna. Zwykle nie jesteśmy skorzy do szukania winy w sobie, czasami ktoś nadmiernie szuka winy w sobie co prowadzi do reakcji depresyjnych.
- KOMUNIKACJA PARADOKSALNA
Zdarza się, że komunikujemy w sposób wewnętrznie sprzeczny. Zdarza się, że ktoś deklaruje ważność jakiś wartości, ale ich nie zachowuje w swoim życiu. Zwykle też przy podejmowaniu decyzji możemy mieć wiele sprzecznych ze sobą motywacji nami kierujących.
Błędem jest niezrozumienie istnienia sprzeczności w motywacji czy intencji w naszym rozmówcy czy w nas samych.
Przykładem komunikacji paradoksalnej jest agresja bierna to znaczy okazywanie agresji nie wprost. A więc nieokazywanie złości może skończyć się na zachowaniach nieświadomych niedojrzałych zachowaniach np. karania ciszą czy sarkazmem.
NAWIASEM MÓWIĄC
Czasami omawiając wielopoziomowość komunikatu powołuje się na badania Alberta Mehrabiana. Niestety interpretacja jego reguły jest w przestrzeni publicznej błędna. Wyniki tych badań można odnieść tylko do komunikatów niespójnych tj. w przypadku niespójności mowy ciała ze słowami decydującą rolę w ocenie sytuacji będzie miała mowa ciała. Innymi słowy – ciężko ukryć nasze emocje za słowami.
Źródła:
M. Dziewiecki, Komunikacja. Kochaj i mów co chcesz!, RTCK, 2019.
https://pl.linkedin.com/pulse/jaki-procent-komunikacji-odbywa-si%C4%99-niewerbalnie-diana-nowek
Ćwiczenie 1. https://wordwall.net/resource/70022131