PRZEŚLADOWANIA KOŚCIOŁA W PRL W LATACH 1945-1950 R.
Z początku komunistyczny rząd był zbyt słaby by podołać konfrontacji z katolicyzmem. Stąd na początku władze starały się zamaskować swoje prawdziwe zamiary wobec Kościoła. Prezydent Bierut brał udział w uroczystościach poświęcenia odrestaurowanego posągu Chrystusa Króla w Warszawie, a także w nabożeństwie w kościele ojców Karmelitów. Jednak już w 1945 roku wprowadzono ustawy, które osłabiały wpływ Kościoła w Polsce. Zniesiono obowiązkowe nauczanie religii w szkołach (nauka miała być dobrowolna, tylko na życzenie rodziców). Usunięto symbole religijne ze szkół i urzędów. Ograniczono również prawa majątkowe Kościoła. Religia była atakowana i wyśmiewana przez państwową prasę. Próbowano realizować taktykę dzielenia polskich katolików, a przede wszystkim hierarchii kościelnej. W tym celu powołano do życia grupy tzw. ,,postępowych katolików”, gromadzących się wokół tygodnika ,,Dziś i Jutro”.
Do połowy 1947 r. w więzieniach Ministerstwa Bezpieczeństwa przebywało sześćdziesięciu księży, którzy byli oskarżani o współpracę z organizacjami antykomunistycznymi. Wprowadzono prawo pozwalające na odmowę legalizacji stowarzyszeń katolickich. Pod koniec lipca 1948 r. aresztowano członków redakcji ,,Tygodnika Warszawskiego” a pismo zamknięto. Ksiądz prałat Kaczyński zmarł w więzieniu, a okoliczności jego śmierci są do dziś nieznane.
W 1948 roku podczas Kongresu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Aleksander Zawadzki zapowiedział główną strategię władz PRL wobec Kościoła. Kościół miał być postrzegany jako instytucja wroga wszelkiemu postępowi. Uważano, że duchowieństwo popiera bandytów i demoralizuje młodzież. Od tego czasu prześladowania Kościoła nasiliły się. W 1949 r. sporządzono ewidencję operacyjną, która miała zawierać charakterystyczne cechy osobowe wszystkich księży, zakonników i zakonnic. Na podstawie tych list starano się wytypować potencjalnych kandydatów do agenturalnego werbunku. Aresztowano księży zaangażowanych w działalność podziemia antykomunistycznego. M.in. 2 lipca 1949 r. ks. Władysław Gurgacz został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, a następnie w procesie pokazowym skazany w trybie doraźnym na karę śmierci. Wyrok wykonano 14 września 1949 r.
Generał sowiecki Iwan A. Sierow był autorem szczegółowego planu walki z Kościołem w Polsce, natomiast ważniejsze decyzje dotyczące polityki kościelnej zapadały w Moskwie i podejmował je sam Stalin. W 1949 roku Bierut podczas wizyty w Moskwie otrzymał następującą dyrektywę od Stalina: ,,Przy klerze: nie zrobicie nic, dopóki nie dokonacie rozłamu na dwie odrębne przeciwstawne sobie grupy”.
Zapadła uchwała o upaństwowieniu szpitali będących własnością kościelną. Ze szpitali usuwano kapelanów. Systematycznie ograniczano działalność wydawniczą Kościoła. 20 marca 1950 roku Sejm uchwalił ustawę o przejęciu przez państwo kościelnych dóbr[…].
14 kwietnia 1950 roku doszło do podpisania porozumienia między Kościołem i rządem PRL. Porozumienie stwarzało podstawę do formalnej obrony Kościoła. Władze zgodziły się na nauczanie religii w szkołach jednak pod warunkiem, że programy nauczania będą opracowane wspólnie przez przedstawicieli władz szkolnych i episkopatu. Zobowiązano się również nie przeciwdziałać publicznym formom kultu religijnego takim jak procesje, pielgrzymki i inne. Wydawnictwom katolickim obiecano takie same warunki jak innym wydawnictwom. Rząd jednak nie dotrzymał tych obietnic, m.in. jeśli chodzi o nauczanie religii w szkołach. Już miesiąc od podpisania porozumienia władza zaczęła usuwać religię ze szkół pod pretekstem zamiany ich na ateistyczne szkoły Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Nie ustały również prześladowania wobec duchownych. W samym 1950 r. Organy Ministerstwa Bezpieczeństwa aresztowały 132 księży.
Pytania:
- W jaki sposób próbowano dzielić polskich katolików?
- W jaki sposób PRL prześladowała Kościół?
- Jak PRL podeszła do porozumienia z roku 1950?
Źródło: http://redterror.eu/ateizm-panstwowy/przesladowania-kosciola-w-prl-w-latach-1945-1950-r.html
Ćwiczenia:
https://wordwall.net/pl/resource/60345956
Dodatkowo:
Walka_z_Kosciolem_katolickimPobierzFilmy:
https://www.filmweb.pl/film/Popie%C5%82uszko.+Wolno%C5%9B%C4%87+jest+w+nas-2009-203332
https://www.filmweb.pl/film/80+milion%C3%B3w-2011-537460
https://www.filmweb.pl/film/Prymas+Trzy+lata+z+tysi%C4%85ca-2000-962